Zakładki:
......
.......
........
.........
Dekret warszawski
E-varsaviana
Fotoblogi i blogi warszawskie
Informatory
Komunikacja warszawska
Różne
Warszawa
Warszawa - z obiektywu forumowiczów
Warszawa przedwojenna
Warszawa wojenna
Wycieczki po Warszawie z przewodnikami
Żydzi Warszawy

blogi










site statistics


niedziela, 21 kwietnia 2013
Powstanie w getcie warszawskim

warszawa
















"Śpiewaj! I harfę chwyć w dłonie, lekką, z pustego drzewa,
Ciężarem palców wydobądź ze strun jej tony wysokie,
Tak jakby to serca czyniły zbolałe, ostatnią pieśń śpiewaj,
Zaśpiewaj dziś o ginących ostatnich Żydach w Europie"

- I jakże mógłbym dziś spiewać? I jakże usta otworzę,
Gdym oto został sam jeden i na nikogo nie czekam -
Bo żona moja i dwoje piskląt rodzonych - o Boże!...
I obejmuje mnie groza... płacz słyszę. Płacz z bardzo daleka -

"Śpiewaj, zaśpiewaj! Niech boleść podniesie krzyk - głos niech wyda!
Szukaj! Poszukaj go w górze, jeśli tam jest ponad ziemią -
Zaśpiewaj mu... o, zaśpiewaj pieśń ostatniego Żyda;
Już oto nigdzie go nie ma, żył, umarł i nie pogrzebion..."
"Pieśń o zamordowanym żydowskim narodzie"
Icchak Kacenelson

Obchodzilismy 70. rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim.

O godzinie 10 zawyły syreny i zabiły dzwony kościołów, przypominając o bohaterskim zrywie Żydów warszawskich. Na uroczystości przybyło troje żyjących jeszcze obrońców getta. Wśród nich był Symcha Ratajzer-Rotem ps. "Kazik", który kanałami wyprowadził z płonącego getta 40 osób. Został odznaczony przez prezydenta Bronisława Komorowskiego Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.

Krótkie kalendarium powstania w getcie:
- 19 kwietnia - wejście Niemców do getta, zwycięska walka oddziałów ŻOB na rogu Nalewek i Gęsiej, wielogodzinna bitwa grup ŻZW na placu Muranowskim
- 20 kwietnia - ŻOB odrzuca niemieckie ultimatum o złożeniu broni; jedna z grup ŻZW przy pomocy AK ucieka z getta; grupy ŻOB I ŻZW walczą na terenie warsztatów szczotkarskich przy Świętojerskiej i Wałowej; Niemcy w zasadzce przy Kurzej tracą kilku żołnierzy; solidarnościowe akcje dwóch grup GL i jednej AK wspierające walczących w getcie
- 21, 22 kwietnia - ciężkie walki na terenie całego getta, ewakuacja ludności cywilnej do bunkrów
- 23 kwietnia - odezwa ŻOB do ludności polskiej; dalsze walki w getcie, solidarnościowe akcje grupy GL i dwóch grup AK przeciwko Niemcom za murami getta; harcerze z "Szarych Szeregów" w okolicy Bonifraterskiej przerzucaja przez mury broni dla walczących; atak grupy ŻZW na siedzibę gestapo przy Zelaznej 103, gdzie ginie większośc powstanców; Niemcy rozstrzeliwują członków prezydium Rady Żydowskiej
- 24 kwietnia - deportacja złapanych Żydów do Treblinki
- 26 kwietnia - ostatni raport komendanta ŻOB Mordechaja Anielewicza przekazany na strone aryjską
- 27 kwietnia - wielka całodzienna bitwa prowadzona przez ŻZW na placu Muranowskim, wspierana przez oddział AK kpt. Henryka Iwańskiego; obrona i upadek kilku bunkrów, wyprowadzenie kanałami 36-osobowej grupy powstanczej i ludności cywilnej
- 28 kwietnia - ewakuacja 40-osobowej grupy ŻOB z ulicy Leszno
- 30 kwietnia - "Krzaczek" z GL i łącznik ŻOB "Tadek" wyprowadzaja kanałami z getta grupę 40 bojowców i prowadzą aż do Łomianek
- 1 maja - cięzkie walki, ataki Niemców na bunkry
- 7 maja- upadek pozycji powstańczych na Lesznie, Niemcy rozbijają 40 bunków na Smoczej
- 8 maja - walki w obronie centralnego bunkra ŻOB; śmierć Mordechaja Anielewicza i jego współtowarzyszy
- 10 maja - wyprowadzenie z getta 34 uzbrojonych powstańców kanałami przez grupę GL
- 11 maja - początek końca powstania; walki obronne w bunkrach
- 16 maja - wysadzenie przez Niemców Wielkiej Synagogi na Tłomackiem
- 18 maja/koniec maja - sporadyczne walki pojedyńczych powstańców
Literatura: "Kartki z dziejów Żydów warszawskich" Karol Mórawski

piątek, 12 kwietnia 2013
Warszawa 1935

warszawa



W tę jedną godzinę przed świtem,
Gdy w sennej martwocie trwasz,
Odkrywam zasnutą błękitem
Twą młodą, Warszawo, twarz.

Dzwoni samotny mój krok,
Gdy idę w tę noc ulicami,
I z każdym krokiem o rok
Przybliżam się wspomnieniami.

Antoni Słonimski "W Warszawie"





Od połowy marca można zobaczyć w kinie film o przedwojennej Warszawie, odtworzony w formacie 3D z widokówek. Dziś obejrzałam go w "Iluzjonie".

Bardzo mi się podobał. I tylko żal, że objęty został kamerą tak niewielki kawałek miasta, zwanego przed wojną Paryżem Północy. Nad filmem, który trwa zaledwie 20 minut, prace trwały 4 lata. Nieprędko więc zobaczymy ciąg dalszy.

Warszawę widzimy z poziomu idącego pieszego, z pozycji przykucniętej i z lotu ptaka. Niesamowite odczucie, gdy się przelatuje nad dachami kamienic tuż obok kominów, z których ulatuje dym. W miejscu, gdzie obecnie stoi Pałac Kultury jest gęsto zabudowany fragment miasta. Widzimy z góry solidne kilkupiętrowe kamienice z oficynami. Niewiele teraz jest takich wśród ocalałych.

Przejeżdzamy zadrzewionymi Alejami obok Dworca Warszawsko - Wiedeńskiego po zmierzchu. Świecą się latarnie, przechodnie się gdzieś spieszą. Przy skrzyżowaniu z Nowym Światem widać nieistniejącą dziś południową pierzeję ulicy Smolnej. Na Marszałkowskiej przejeżdzamy obok tramwaju 16 jadącego do placu Zbawiciela i 18 na Mokotów, podobnie jak dziś.

Na placu Napoleona podziwiamy gmach Prudientialu i Poczty Głównej. Po środku, tu gdzie teraz jest parking, widać zieleniec i drzewa. Za chwilę przelatujemy nad ulicą Chłodną, mijamy kościół, hale Mirowskie, plac Żelaznej Bramy. Oglądamy z góry Ogród Saski, pałac z kolumnadą. Za chwilę widzimy Wielką Synagogę na Tłomackiem i studnię.

Film trzeba koniecznie zobaczyć. Momentami wrażenie jest niesamowite. Część filmu ma zaburzone proporcje. Samochody i domy wyglądają jakby były zrobione dla dzieci. My to oglądamy w pozycji przykucniętej. Dech mi zaparło, gdy mi obok nosa przejeżdzały samochody.

Pozostaje tylko żal, że tej Warszawy nie ma i nigdy już nie będzie.

Przypomniały sie się bostalgiczne słowa wstępu legendarnej strony warszawskiej "Przewodnik po Warszawie" Stalusa
"Warszawa była pięknym miastem, była miastem pełnym zycia i uroku. Jednak czas nie był dla niej łaskawy. Niewiele zostało z dawnej Warszawy, jednak pamięć o niej wciąż żyje w naszych sercach"

Film ma swoją stronę, warszawa1935.pl