blogi










site statistics


Blog > Komentarze do wpisu
Żoliborz Oficerski

warszawa W marcu 1916 roku Żoliborz został przyłączony do Warszawy. Cześciowo teren był dziewiczy, całkowicie nieuzbrojony, w zasadzie między Marymontem a Cytadelą było pustkowie.

Istniały tylko dwie szosy: Mikołajewska (Marymoncka) i Zakroczymska, mniej więcej do ulic Włościańskiej i Potockiej. Władze Warszawy spotkały się w z wielkim wyzwaniem - należało wybudować od nowa miasto. Głównym autorem planu zagospodarowania przestrzennego był inż. arch. Andrzej Jawornicki.

18 lipca 1922 roku został położony kamień węgielny pod budowę pierwszego domu na Żoliborzu Oficerskim. Były to domy przy ul. S. Czarnieckiego 11 – 17. Inwestowało Mieszkaniowo – Budowlane Stowarzyszenie Spółdzielcze Oficerów. Projektowali dla niego: Romuald Gutt, Rudolf Świerczyński, Tadeusz Tołwiński i Kazimierz Tołłoczko. Założenia nawiązywały do angielskiej idei miasta - ogrodu.

W myśl planu na przecięciu ul. Mickiewicza i al. Wojska Polskiego (dawna al. Gwardii) miał powstać wielki eliptyczny plac. Przy głównych ulicach miały być wybudowane domy 3 – 4 piętrowe, a w bocznych uliczkach małe kameralne domki z ogródkami. Spółdzielnia otrzymała kredyty rządowe.
pokaż powiększenie Aby koszty budowy były jak najniższe od Dworca Gdańskiego prosto na plac budowy prowadziła bocznica kolejowa, którą dostarczano materiały. Cała budowę podzielono na trzy etapy. W pierwszym miało powstać 75 domów, Hotel Oficerski przy pl. Inwalidów 10 oraz należało uzbroić teren w wodę i prąd. W drugim etapie przewidywano 66 domów i budynek wielorodzinny przy Mickiewicza 20. Trzeci etap przypadł na lata wielkiej inflacji, co spowolniło tempo oddawania budynków.

W 1930 roku rozpoczęto przy placu Inwalidów 4/6/8 budowę domu dla 46 rodzin. Wkrótce zabrakło terenów po tej stronie i spółdzielnia dokupiła place w okolicach Felińskiego i gen. Zajączka.

Gdy powstawały pierwsze wille, żywa była jeszcze pamięć o tych terenach sprzed budowy Cytadeli, o dawnych dworkach i ogrodach zniszczonych przez Rosjan. Był zamysł wskrzeszenia tradycji tego miejsca. Starano się odtworzyć dawną sieć uliczną i nazwy ulic.
pokaż powiększenie Ulica Śmiała przetrwała do naszych czasów. Inne zmieniały się z różnych powodów. Np. uważano, że Żółwia nie pasuje do miejsca, gdzie mieszkają oficerowie. Obecna ulica Czarnieckiego nosiła pierwotnie nazwę Sosnkowskiego, mimo, że w tym czasie minister jeszcze żył. Był tak bardzo zaangażowany w budowę kolonii, że wdzięczni oficerowie chcieli to uczcić właśnie nazwą ulicy jeszcze za życia protektora.

Chętnych na mieszkanie w tym rejonie było bardzo dużo. Jak pisze Jerzy Kasprzycki, na liście członków – kandydatów było 400 osób, w tym również i Józef Piłsudski. Mieszkałby przy Czarnieckiego 55. Numer rejestracyjny miał jednak bardzo odległy (265) i postanowił wyprowadzić się do Sulejówka. Plac aż do wojny był niezabudowany. Przy Haukego 11 mieszkał gen. Sosabowski, Władysław Bortnowski przy Fortecznej 7, Roman Abraham przy Żółwiej 19, zmienionej na Dymińską, Stefan Rowecki przy Śmiałej 19, Marian Kukiel przy Śmiałej 29, generał Józef Haller przy Kaniowskiej 1. Ulica ma nazwę na jego wniosek, to pamiątka po bitwie pod Kaniowem, w której generał brał udział. Ulica Śmiała była najbardziej elitarna, ponieważ tu mieszkała elita legionowa. Pierwotna zabudowa jest z lat 1922 – 1925. pokaż powiększenie

Wszyscy, znający problematykę budowy kolonii oficerskiej podkreślają nadzwyczajną efektywność zarządu. Składał się on z czterech osób, a personel administracyjny zaledwie z 11: dwóch inżynierów, kierownika robót, buchaltera, kasjera, 3 księgowych, sekretarki, maszynistki i gońca. Ten niewielki zespół był w stanie z ciągu 3 lat wybudować 75 domów indywidualnych i hotel oficerski.

W czasie okupacji w piwnicy domu przy Fortecznej 4 od roku 1940 działała tajna radiostacja „Łódź Podwodna” pod kierownictwem Stanisława Rodowicza. Była doskonale zakonspirowana, bo w czasie rewizji w 1941 roku Niemcy jej nie znaleźli. Pracowała jeszcze po upadku powstania. Przy Czarnieckiego 17 mieściła się rusznikarnia i magazyn broni.

W czasie Powstania Warszawskiego część Żoliborza Oficerskiego została całkowicie zniszczona, w tym ulica Śmiała między ul. gen. Zajączka a al. Wojska Polskiego. Wiele domów było poważnie uszkodzonych. BOS nie zdecydowało się na odbudowę historyczną zniszczonej w tym miejscu Śmiałej. pokaż powiększenie

W 1973 roku Żoliborz Oficerski został uznany w całości za zabytek i wpisany do rejestru w 1980 r. a mimo to wydawano zezwolenia na budowę nowych ulic i domów, zupełnie nie pasujących do istniejącej, historycznej zabudowy. Jeden z konserwatorów zabytków, Lech Krzyżanowski, oburzony takim traktowaniem kolonii oficerskiej, zrezygnował z urzędu.

Na przełomie lat 70 i 80 utworzono trzy nowe ulice: Munka, Jakiela i Szaniawskiego. Niektórym właścielom pod te ulice zabrano ¾ powierzchni ogrodów po to, żeby tu, wśród pięknych sadów i dworków postawić wielkie bezstylowe wille tak blisko siebie, że można sąsiadom zaglądać w okna.

W tym roku zapowiedziano rewitalizację okaleczonego przez PRL Żoliborza Oficerskiego.

wtorek, 18 listopada 2008, eela

Polecane wpisy

  • Szklany dom, Mickiewicza 34/36

    Przy Mickiewicza 34/36 stoi tzw. Szklany Dom. Nazwa pochodzi od pasów okiennych. Budynek zaprojektowany został przez Juliusza Żórawskiego na zlecenie Państwoweg

  • Siekierki

    Siekierki to osada leżąca na uboczu ulicy Czerniakowskiej, w zakolu Wisły. Mało kto tutaj zagląda z miasta. Jeśli już to najwyżej na Bartycką do centrum handlow

  • Żoliborz Dziennikarski.

    Żoliborz Dziennikarski było jednym z ostatnich żoliborskich osiedli budowanych na przedpolu Cytadeli po wyjściu Rosjan z Warszawy. Nazwa pochodzi od osiedla dzi

  • EUROPA DA SIĘ LUBIĆ? - PLAC EUROPEJSKI

    Wieżowiec z  "czułkami", o którym była mowa w poprzednim wpisie znajduje się na Placu Europejskim. I dziś właśnie będzie o nim. Zielony plac z kompleksem b

  • WARSAW SPIRE

    Pamiętam jak budowa Warsaw Spire dopiero raczkowała. I pamiętam neon zamontowany na szczycie, wtedy jeszcze rusztowania : K♥CHAM WARSZAWĘ. Wszystko zaczę

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
Gość: Piotr, *.mofnet.gov.pl
2012/11/29 15:13:17
Jawornicki miał na imię Antoni a nie Andrzej.
-
Gość: , *.internetdsl.tpnet.pl
2013/02/04 11:22:47
Antoni Jawornicki a nie Andrzej
-
Gość: , *.internetdsl.tpnet.pl
2013/02/04 11:24:53
Andrzej to jego syn
-
2016/11/03 01:36:27
Zdjecie drugie i trzecie są z Żoliborza Urzędniczego, a nie Oficerskiego.
Poza tym, zdjęcie drugie, przedstawiające ulicę Niegolewskiego jest odwrócone.