blogi










site statistics


Blog > Komentarze do wpisu
Żoliborz Dziennikarski.

zoliborz_dziennikarski

Żoliborz Dziennikarski było jednym z ostatnich żoliborskich osiedli budowanych na przedpolu Cytadeli po wyjściu Rosjan z Warszawy. Nazwa pochodzi od osiedla dziennikarskiego. Powstał na tzw. Dolnym Żoliborzu ograniczonym ulicami Potocką, Krasińskiego, Mickiewicza i Gwiaździstą (dawną Kamedułów).

Ulice mają bardzo charakterystyczny, łukowaty kształt.

Architekci planujący osiedle chcieli wykorzystać pionowe ukształtowanie terenu, nachylające się w kierunku Wisły. W okresie międzywojennym radialny układ ulic, połączonych prostopadłymi różnie był komentowany. Były głosy, że jest schematyczny i sztywny. Dziś, oceniając z perspektywy czasu i porównując z powojennymi warszawskimi osiedlami, można powiedzieć, że ten kameralny układ zacisznych uliczek, pełnych zieleni, w środku miasta ale i na uboczu zdał egzamin. Układ ulic przetrwał wojnę nienaruszony, zachowały się wille, niektóre przebudowane, niektóre w stanie niezmienionym. W niektórych domach są jeszcze przedwojenne dębowe parkiety, mosiężne okucia skrzynkowych okien, wyposażenie łazienek. W ogrodach widać stare wiekowe drzewa. To wszystko ma ponad 80 lat. pokaż powiększenie

Na ulicach Promyka, Tucholskiej i Dziennikarskiej zachowały się szeregowe domy z bardzo charakterystycznymi małymi okienkami od ulicy. Inwestorem były Zakłady Ubezpieczeń Społecznych. Projektanci, zespół Szanajcy, Lacherta, Piotrowskiego i Redy, od ulicy zaprojektowali pomieszczenia gospodarcze, natomiast od ogrodu była część mieszkalna i wypoczynkowa. Kierownikiem Biura Projektów ZUS był prof. Rudolf Świerczyński. Kolonia na Promyka powstała w latach 1934 – 1935. Już wtedy istniała willa przy Promyka 15, będąca swoistym punktem topograficznym. Na początku lat dwudziestych rząd przydzielał dość szczodrobliwie tereny budowlane i można było pojedyncze wille stawiać w otoczeniu obfitej zieleni. W latach 30-tych ziemię już oszczędzano, efektem są szeregowce.

W roku 1928 rozpoczęto budowę domów na działce ograniczonej ulicami Krasińskiego, Sułkowskiego, Karpińskiego i Dziennikarską. Tu budowała spółdzielnia „Osiedle Dziennikarskie”. Powstały 23 domy o dwóch kondygnacjach, szeregowiec na Tucholskiej i nieistniejący dziś dom przy Krasińskiego 6.

Na ulicy Dygasińskiego stoi jedna z pierwszych willi dworkowych spółdzielni oficerskiej. W pobliżu są też wille modernistyczne.

Przy Bytomskiej 4 mieścił się XXVI komisariat Policji Państwowej. Był to najmłodszy warszawski komisariat.

Jednym ze znanych mieszkańców osiedla był Melchior Wańkowicz, mieszkający przy Dziennikarskiej 3. Dom stał między trzema ulicami: Dziennikarską, Tucholską i Krasińskiego. Dziś w tym miejscu jest altanka śmietnikowa. pokaż powiększenie

A jak wyglądało to miejsce w momencie rozpoczęcia budowy? Wspomina Wańkowicz:
"Dom miał stanąć na pustkowiu szczerym, na dalszym Żoliborzu, gdzie nie dochodziły jeszcze linie tramwajowe, i żadna kucharka nie chciała się godzić z braku sklepów i kościoła. Z jednej strony widać było burą Wisłę, ku której szły pustacie, z drugiej przewiew majdanu, na którym miał stanąć park im. S. Żeromskiego, z trzeciej - pryzmy cegły, z której poczynano stawiać "szklane domy" pepesowskiej kooperatywy, z czwartej wreszcie - beczułki wapna tam, kędy zalęgła się dziennikarska kooperatywa."

Park, o którym wspomina Wańkowicz, nie powstał, choć przed wojną zaczęto go stwarzać. Jest na mapie z 1939 roku. Obecnie w tym miejscu są działki pracownicze, jedne z najstarszych w Warszawie. Szkoda, że tak się stało, bo amfiteatralny układ ulic aż się prosił o park i rozległą panoramę Wisły z widokiem na brzeg praski. Podobnie została zniszczona ulica Dygasińskiego. Na bagnach Kępy Potockiej w latach 1964 - 1970 zostały wybudowane koszmarne bloki, które zamknęły widok na rzekę. pokaż powiększenie

W czasie Powstania Warszawskiego w domu przy Dygasińskiego 13 była ostatnia kwatera ppłk. Niedzielskiego "Żywiciela". Przy Promyka 43 znajdował się schron, w którym przez kilka tygodni ukrywała się grupka mieszkańców a wśród nich podobno bojowcy z getta warszawskiego.

Praprzodkiem Żoliborza była wieś Polków. Aleksander Gieysztor uważa, że mieściła się ona w tym miejscu, gdzie obecnie są ulice Sułkowskiego, Dygasińskiego i Promyka. Leżała w pobliżu ujścia Polkówki, na pograniczu łąk i pół uprawnych. Do wsi należała Kępa Polkowska, dzisiejsza Potocka. Wieś była książęca, podlegała grodowi z Jazdowa. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z roku 1367.

Na ostatnim zdjęciu po lewej stronie widać furtkę do domu Melchiora Wańkowicza, po prawej stronie jest szeregowiec przy Tucholskiej, isniejący do dziś.

piątek, 29 sierpnia 2008, eela

Polecane wpisy

  • Szklany dom, Mickiewicza 34/36

    Przy Mickiewicza 34/36 stoi tzw. Szklany Dom. Nazwa pochodzi od pasów okiennych. Budynek zaprojektowany został przez Juliusza Żórawskiego na zlecenie Państwoweg

  • Siekierki

    Siekierki to osada leżąca na uboczu ulicy Czerniakowskiej, w zakolu Wisły. Mało kto tutaj zagląda z miasta. Jeśli już to najwyżej na Bartycką do centrum handlow

  • Żoliborz Oficerski

    W marcu 1916 roku Żoliborz został przyłączony do Warszawy. Cześciowo teren był dziewiczy, całkowicie nieuzbrojony, w zasadzie między Marymontem a Cytadelą było

  • EUROPA DA SIĘ LUBIĆ? - PLAC EUROPEJSKI

    Wieżowiec z  "czułkami", o którym była mowa w poprzednim wpisie znajduje się na Placu Europejskim. I dziś właśnie będzie o nim. Zielony plac z kompleksem b

  • WARSAW SPIRE

    Pamiętam jak budowa Warsaw Spire dopiero raczkowała. I pamiętam neon zamontowany na szczycie, wtedy jeszcze rusztowania : K♥CHAM WARSZAWĘ. Wszystko zaczę

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
korek1000
2008/08/29 16:26:12
Jedno z ładniejszych i przyjemniejszych do mieszkania :) miejsc na Żoliborzu. Obok okolic Płatniczej chyba najprzyjemniejsze ... tylko kogo na to stać?
-
eela
2008/08/29 20:46:50
To miejsce juz przed wojną błyskawicznie nabierało wartości, zwłaszcza gdy dom był otoczony wypielęgnowanym ogrodem. O wzroście znaczenia osiedla może mówic fakt, że przy Bytomskiej 4 powstał komisariat policji.
Podobnie ładnie jest na kolonii oficerskiej. Plac Słoneczny to moim zdaniem bardzo klimatyczne miejsce.
-
Gość: aaa, *.neoplus.adsl.tpnet.pl
2008/09/02 20:12:12
To tam miał być park?
ja widziałem plany (pewnie starsze) gdzie to miejsce było przeznaczone pod plac i zabudowę do samej Wisły.

o tutaj na stronie 18:
www.um.warszawa.pl/v_syrenka/ratusz/straty_warszawy/140_163_straty_warszawy.pdf
-
eela
2008/09/03 01:07:03
Rzeczywiście tak jest na planie z 1925 roku. Nie wiem, kiedy zmieniła sie koncepcja.
-
Gość: , *.internetdsl.tpnet.pl
2013/02/04 15:29:27
Wańkowicz mówi o parku Żeromskiego który powstawał wtedy w miejscu foru i powstał po drugiej stronie Krasińskiego. Park w miejscu dzisiejszych ogrodów działkowych miał nosić imię Stanisława Moniuszki.
-
Gość: Maciek, *.speedsoft.pl
2013/03/25 15:47:32
Witam,

Interesują mnie fotografie Żoliborza Dziennikarskiego wykonane tuż po II wojnie, interesuje mnie stopień zniszczeń i to w jaki sposób zostały odbudowane wille.

Dziękuję za pomoc,
MS