Kilka dni temu przeszłam się przez Ksawerów i przeżyłam niemiłe zaskoczenie. Dawno mnie tu nie było. Z willowego osiedla, z atmosferą porównywalną do panującej na koloniach żoliborskich czy Starej Ochocie zostało bardzo niewiele. Nieduże parterowe lub piętrowe domy w ogródkach zostały przytłoczone przez wielolokalowe, kilkupiętrowe budynki.

Ta czynszówka z czerwonej cegły, stojąca przy Wielickiej 45, już nie istnieje. Miała ponad sto lat, była zbudowana w XIX w. Najstarsi okoliczni mieszkańcy twierdzili, że w czasach carskich mieściła się tu szkoła. W 2002 roku zaczęły się nad nią gromadzić chmury, ponieważ dwa lata wcześniej kupiła dom wraz z lokatorami prywatna osoba i zamierzała wyburzyć. Urzędnicy jednak zapewniali, że budynek bedący pod ochrona konserwatorską jest bezpieczny. W tym czasie na forum warszawskim toczyła sie gorąca dyskusja co zrobić z tak starym budynkiem, jedynym tego rodzaju w okolicy, jak go wykorzystać. Proponowałam wtedy, żeby wyprowadzić lokatorów i utworzyć w nim muzeum Mokotowa. Dzielnica jest ogromna i ma się czym pochwalić. Mimo braku zgody na wyburzenie, dwa lata póżniej czynszówka przestała istnieć. Właściciel w ciągu weekendu budynek rozebrał ku wielkiemu zdziwieniu miejskiego architekta i jeszcze większemu zdziwieniu konserwatora zabytków, rezydującego w pobliskim dworze. Budynek był ostatnim reliktem po istniejącej w tym rejonie od 1840 fabryce mydła i świec Karola Scholtzego. Fabrykant mieszkał we dworze a robotnicy w domach z czerwonej cegły. Ten był ostatni. Mieszkańcy Ksawerowa byli oburzeni.

W 2001 roku w podobny sposób zniknęła w ciągu jednej nocy zabytkowa willa z lat 30-tych przy Ksawerów 11, zaprojektowana przez Janusza Michała Ostrowskiego. Willa przyciagała wzrok, miała wielkie weneckie okna. Wokół niej rosły stare, jeszcze przedwojenne drzewa. Właściciel zburzył ją, gdy się dowiedział, że będzie wpisana do rejestru zabytków. Co ciekawe, od służb konserwatorskich dzielił ją tylko parkan. Długo na tym placu nic sie nie działo.

Obecnie na miejscu obu domów będą wielopiętrowe budynki. Przy Wielickiej 45 jest gotowa Rezydencja Ksawerów, na działce Ksawerow 11 budowanie trwa. Bedzie tu stał apartamentowiec z 13 apartamentami od 60 do 200 metrów.

Pierwszymi zwiastunami zmian były Apartamenty przy Królikarni na terenie po dawnej mleczarni przy Wielickiej. Budowa była rozpoczęta w 1997 roku.

Wśród wysokich bloków przy Bieżanowskiej 5 stoi śliczna ale zaniedbana willa. W czasach przedwojennych, gdy wokół były jeszcze pola, willa musiała robić wrażenie. Teraz ledwo jest widoczna. Ciekawe, kiedy i na nią przyjdzie kolej.

Nazwa Ksawerów pochodzi od imienia Ksawerego Pustowskiego, właściciela Królikarni. Pustowski wybudował obok kościoła św. Michała Archanioła Instytut dla Moralnie Zaniedbanych Dzieci. Po drugiej stronie Królikarni utworzył osadę, właśnie Ksawerów, i ofiarował ją Instytutowi na naukę ogrodnictwa. Z tego okresu pozostał jedynie wzniesiony około 1840 roku dworek przy Ksawerów 13.