blogi










site statistics


Blog > Komentarze do wpisu
Pomnik Szopena




Oto, patrz Fryderyku, to Warszawa,
Pod rozpłomienioną gwiazdą
Taka jaskrawa:
Patrz, organy u Fary, patrz, Twoje gniazdo,
Owdzie - patricjalne domy stare
Jak Pospolita-rzecz,
Bruki placów głuche i szare
I Zygmuntowy w chmurze miecz.

"Fortepian Szopena" C. K. Norwid

Osiemdziesiąt lat temu, 14 listopada, został odsłonięty w Łazienkach pomnik Chopina, autorstwa Wacława Szymanowskiego. Był pierwszym warszawskim pomnikiem wystawionym po odzyskaniu niepodległości.

Po wielu latach zabiegów 1 stycznia 1902 roku został powołany Komitet Budowy Pomnika Chopina w Warszawie. Pierwsza inicjatywa wyszła w 1876 roku od Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, ale ówczesne władze Polski porozbiorowej nawet nie chciały o tym słyszeć. Wszelkie społeczne inicjatywy były traktowane jako wroga demonstracja. W 50 rocznice śmierci Chopina nazwano jego nazwiskiem niewielką uliczkę dochodzaca do Al. Ujazdowskich i zaczęto od nowa myśleć o pomniku. W 1901 roku nadarzyła sie wreszcie okazja. W Petersburgu w teatrze dworskim wystepowała Polka, primadonna opery paryskiej Adelajda Bolska. Car się tak nią zachwycił, że chciał się czymś zrewanżować. Wtedy padła prośba o pozwolenie postawienia pomnika Chopina. Prośbę poparł mąż artystki, dobrze widziany na dworze, hr. Dienheim - Brochocki. Zaskoczony car zgodził się.

Rozpoczeła się zbiórka pieniędzy, lecz szła przez kilka lat bardzo wolno, poniewaz Komitet nie uzyskał zgody na ogłoszenie w prasie o zbiórce, więc datki praktycznie wpływały tylko od członków Komitetu i ich znajomych. Po rewolucji 1905 roku zmieniło się nastawienie władz i Komitet mógł zbierać pieniądze publicznie. Wcześniejszay zakaz ogłaszania się w prasie uniemożliwił zorganizowanie konkursu na pomnik. Miejsce postawienia ustalono w 1902 roku, miał to być plac Warecki, obecny Powstańców Warszawy. Lokalizację potem zmieniano wielokrotnie. W 1908 roku odbyło się zgromadzenie na temat miejsca ustawienia pomnika. Propozycje były różne: park Ujazdowski (u wylotu ulicy Chopina lub Alei Róż), plac Teatralny, Ogród Saski od strony Marszałkowskiej. Ostatecznie przyjęto plac Warecki mimo powszechnej krytyki tego rozwiązania. Plac był nieduży i nie dawał możliwości odpowiedniego wyeksponowania pomnika. pokaż powiększenie

W 1908 roku ogłoszono konkurs na pomnik Chopina. Przedstawione zostały warunki. Udział mogli brać tylko obywatele polscy. Pomnik miał być wykonany z brązu i granitu, koszt nie mogł przekraczać 60 tys. rubli. Nadesłano 66 prac. Konkursowi towarzyszyło wielkie zainteresowanie społeczeństwa i prasy. Pierwsza nagrodę otrzymali Wacław Szymanowski i Franciszek Mączyński, będący autorem architektonicznego opracowania pomnika. Szymanowski, wielki miłośnik muzyki Chopina, pierwszą rzeźbę wykonał jeszcze przed ogłoszeniem konkursu. W 1905 roku brał udział w wystawie Towarzystwa "Sztuka". Podobno nieformalnie rzeźba została zamówiona u niego w 1904 roku przez Komitet Budowy Pomnika. Maurycy Zamoyski, wiceprezes Komitetu miał zapewnić arystę, że jego praca zostanie przyjęta do realizacji.

Pomnik zebrał skrajnie odmienne oceny. Dla jednych był śmiały i nastrojowy, dla innych była to "nowela czułostkowa przelana w gips". Prasa nie żałowała sobie oszczerstw i złośliwości. Pretensje mieli też inni uczestnicy konkursu. Głównie o to, że wygrała nie nowa rzeźba, lecz kilka lat temu wystawiona. Uważali, że ocena nie była obiektywna, ponieważ jeszcze przed rozstrzygnięciem znany był autor. Jednym z wymogów było przedstawienie rzeźby w skali 1:10. Dostosowali sie do tego wszyscy oprócz Szymanowskiego. Jego rzeźba choćby z tego względu rzucała się w oczy, trudno więc mówić o bezstronnej ocenie.

Bardzo ostro pomnik krytykował "Goniec". Ministerstwo Spraw Wewnętrznych powołało się na jedną z nieprzychylnych opinii i nie zatwierdziło projektu. Zdenerwowany Szymanowski wybrał się osobiście do Petersburga szukać wsparcia wpływowych osób i to mu się po wielu zabiegach udało. Car wydał zgodę.

W 1910 roku Komitet Budowy zawarł z artystą umowę na wykonanie rzeźby naturalnej wielkości. W 1914 roku zawarto umowę z paryskim odlewnikiem na odlanie.

W kraju Komitet zbierał pieniądze. Wielkim wysiłkiem i poświęceniem uskładano do 1912 roku 72 tys. rubli. Prasa już zaczęła zamieszczać informacje o rychłym postawieniu pomnika, ale niestety... w 1914 roku wybuchła wojna. Wobec szalejącej inflacji cała zebrała kwota stała się makulaturą. Komitet Budowy Pomnika przestał istnieć, model pomnika przepadł bez wieści a firma, która miała go odlewać - zbankrutowała.

W 1922 roku jeden z zagranicznych sędziów konkursu na pomnik, zaalarmowany przez Szymanowskiego, upomniał się o realizację. Dzięki uporowi artysty przywrócona została działalność Komitetu Budowy. 25 marca 1923 roku odbyło się zebranie przedstawicieli środowisk społecznych i artystycznych na którym postanowiono wznowić akcję na rzecz budowy pomnika. Stopniowo rozszerzano Komitet, z pierwszego były w nim tylko dwie osoby, pozostałe albo już nie żyły albo były w bardzo podesżłym wieku. Była w nim również pierwsza inicjatorka budowy pomnika Adelajda Brochocka. Ponownie zaczęto zbierać pieniądze, bardzo pomógł finansowo rząd. Odnaleziony model został wysłany do Paryza do odlewni. W kraju wybito okolicznościowe pamiątkowe medale. Znów wynikła sprawa ustawienia pomnika. Po wielu nieudanych lokalizacjach wybrano wreszcie dawny sad owocowy w Łazienkach. Pomnik został odsłonięty z wielką pompą, bo jednocześnie była to rocznica 25-lecia Filharmonii Narodowej. Tak więc od chwili pierwszych zabiegów wokół pomnika i jego ustawieniem upłynęło 25 lat.

W okresie II wojny światowej pomnik Chopina był pierwszym zniszczonym przez okupanta. Został wysadzony w powietrze 31 maja 1940 roku i wywieziony do Niemiec.

Po wojnie wyryto na opustoszałym cokole pomnika napis: Posąg Fryderyka Chopina zburzony i zagrabiony przez Niemców w dniu 31 maja 1940 roku odbuduje Naród". Odbyło się to na niewielkiej uroczystości 17 października 1946 roku.

Gdy zaczęto poważnie myśleć o pomniku, zaczęto szukać dla niego miejsca. Pierwszą lokalizacją był placyk w okolicy ulicy Kopernika, bowiem tam planowano stworzyć dzielnicę "Chopin". Potem postanowiono wykorzystac dawne miejsce w Łazienkach ale z nowym pomnikiem, na który rozpisano konkurs, rozstrzygnięty w 1951 roku. Realizowany miał byc rok później. Jednak podczas licznych dyskusji stwierdzono, że powinien wrócić dawny pomnik, związany z miastem. Mimo ogromnych powojennych trudnosci materałowych i wykonawczych w 1957 roku rozpoczęto odlewanie.

Pomnik został odsłonięty 11 maja 1958 roku. Tym razem jego forma nie budziła sprzeciwów, jak przed laty. Doceniono piękną secesyjną formę i sentymentalną, pełna ekspresji postać kompozytora.

sobota, 18 listopada 2006, eela

Polecane wpisy

  • Ulica Smolna

    Smolna należy do tych ulic, która po wojnie bardzo się zmieniły. Pierwotnie składała się z dwóch części: górnej, która istnieje ale w okrojonym kształcie i doln

  • Ulica Krucza

    Śladami Wokulskiego, lichy jego uczeń, Z duszą półromantyka, półpozytywisty Włóczę sie tam i nazad, do późna po Kruczej, Pod czarem prozy Prusa i nocy gwiaździs

  • Ulica Chmielna

    Ach, co to była za ulica... Panie, to jeszcze jest ulica. Niech pan się przejdzie raz po Chmielnej wieczorem przy świetle księżyca. Panie, w tej bramie - trzeci

  • WISŁA I WOŁGA

    Te dwie panie siedzące naprzeciw siebie symbolizują rzeki, Wisłę i Wołgę. Rzeźba "Dwie rzeki" stoi sobie na Marszałkowskiej od lat 80. A powstała po to by pokaz

  • PAŁAC SIĘ NIE NUDZI ! 3

    Mój zdecydowany ulubieniec! ;-)

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
mlody-inwestor
2006/11/19 00:39:39
Szopen to ten francuski kompozytor ? :)

akcje.blox.pl
-
2006/11/20 12:23:31
Nie znałam tej historii. dziękuję. Bardzo ciekawie się czytało. Pozdrawiam.
-
fg2002
2006/12/09 20:51:55
bardzo podoba mi sie taka historia